Zdolność kredytowa – czym jest i jak się ją oblicza?

Zdolność kredytowa – czym jest i jak się ją oblicza?
Zdolność kredytowa – czym jest i jak się ją oblicza?

Posiadanie odpowiedniej zdolności kredytowej jest kluczowe dla uzyskania pozytywnej decyzji o przyznaniu kredytu lub pożyczki. Czym dokładnie jest zdolność kredytowa? Jak jest obliczana? Czy istnieją jakieś sposoby na to, aby ją poprawić?

Udzielanie kredytów i pożyczek może być ryzykowne, dlatego branża bankowa i pozabankowa specjalizująca się w pożyczaniu pieniędzy w dużej mierze musi bazować na zaufaniu i przewidywaniu. Nie oznacza to jednak wcale, że kredyty i pożyczki udzielane są na oślep – bez wcześniejszego sprawdzenia wnioskującego.

Właśnie dlatego banki i pozabankowe firmy pożyczkowe dokładnie badają tak zwaną zdolność kredytową swoich potencjalnych klientów i na tej podstawie wydają decyzję o przyznaniu czy nieprzyznaniu kredytu lub pożyczki. W przypadku niektórych ofert zdolność ta badana jest bardzo dokładnie, co zajmuje również więcej czasu. W innych z kolei jest tylko pobieżnie sprawdzana, więc decyzję możemy mieć już w parę minut.

Zatem każdy, kto chce uzyskać pożyczkę albo kredyt na dowolny cel, zarówno jako osoba prywatna, jak również jako przedsiębiorca, powinien posiadać podstawowe informacje dotyczące zdolności kredytowej. Właśnie dlatego przygotowaliśmy przekrojowy poradnik w tym temacie, który porusza najważniejsze kwestie. Zapraszamy do lektury!

- Zdolność kredytowa – co to jest?

- Jak buduje się zdolność kredytową?

- Kiedy zdolność kredytowa ma największe znaczenie?

- Co składa się na zdolność kredytową?

- Gdzie dokładnie przechowuje się informacje na temat zdolności kredytowej?

- Czy zdolność kredytową można obliczyć samodzielnie?

- Czy można uzyskać kredyt lub pożyczkę bez zdolności kredytowej?

- Jak podnieść zdolność kredytową?

Zdolność kredytowa – co to jest?

Najprościej mówiąc, zdolnością kredytową określa się zdolność osoby ubiegającej się o kredyt albo o pożyczkę do spłaty pożyczonej kwoty (kapitału oraz kosztów, w tym odsetek, prowizji) w wyznaczonych terminach płatności.

Czyli jesteśmy zdolni do spłaty kredytu czy pożyczki wtedy, gdy mamy wystarczającą ilość pieniędzy, aby uregulować zobowiązanie zgodnie z zawartą umową.

Zdolność ta ma dzisiaj szczególne znaczenie, ponieważ to na jej podstawie możemy otrzymywać nie tylko zwykłe pożyczki gotówkowe czy wziąć coś na raty w sklepie, ale także możemy ubiegać się o kredyt na wybudowanie domu albo zakupienie mieszkania.

Zdolność kredytowa jest też kluczowa dla firm, ponieważ dzięki niej mogą one dokonywać finansowania różnych wydatków – zarówno tych bieżących, jak również przyszłościowych wydatków, na przykład związanych z planowanymi inwestycjami.

Jak buduje się zdolność kredytową?

Zasadniczo, każdy z nas reprezentuje sobą określoną zdolność kredytową – dotyczy to każdej osoby powyżej 18. roku życia, ponieważ to właśnie od tego wieku jesteśmy w stanie podejmować decyzje finansowe w swoim imieniu.

Zdolność kredytową budujemy poprzez zaciąganie pożyczek i kredytów oraz przez ich spłatę. Wobec tego jest to swoistego rodzaju sprawdzenie, czy jesteśmy w stanie poradzić sobie z uregulowaniem zaciągniętych zobowiązań.

Gdy nie mamy jeszcze żadnego zaciągniętego kredytu lub pożyczki, nie posiadamy również zdolności kredytowej. Warto przy tym zaznaczyć, że jej brak może być równie dużym problemem jak negatywna zdolność kredytowa. Wtedy bank czy pozabankowa firma pożyczkowa nie mają o nas żadnych informacji, które mogłyby stać się podstawą do udzielenia pożyczki czy kredytu.

Jednak wraz z każdym kolejnym zaciągniętym zobowiązaniem i jego spłatą nasza zdolność powoli się rozwija. Niestety, możemy ją również zaprzepaścić przez nieterminowe spłacanie zobowiązań lub całkowite zaniechanie oddania długu.

Kiedy zdolność kredytowa ma największe znaczenie?

Jak wspomnieliśmy wcześniej, zdolność kredytowa nie zawsze jest dokładnie badana. Wynika to z faktu, że niektóre pożyczki i kredyty są ofertami niższego ryzyka, dlatego też skrupulatne badanie zdolności przez bank czy instytucję pożyczkową nie jest wymagane.

Oczywiście, nie oznacza to, że jesteśmy w stanie zawsze uzyskać pożyczkę czy kredyt bez zdolności kredytowej – to niemożliwe nawet pozabankowo, gdzie także duży nacisk kładzie się na właściwe zbadanie potencjalnych klientów.

Generalnie, im pożyczka lub kredyt opiewają na wyższą sumę, tym zdolność kredytowa musi być wyższa. Także ma ona duże znaczenie wtedy, gdy chodzi o pożyczki i kredyty zawierane na dłuższy okres – od 5 lat wzwyż.

Zdolność kredytowa badana jest dokładnie przy:

- kredytach mieszkaniowych

- kredytach na budowę domu

- kredytach inwestycyjnych dla firm

- kredytach samochodowych

- pożyczkach gotówkowych na wysokie sumy

Zdolność kredytowa jest badana skrótowo przy:

- pożyczkach typu chwilówka

- pożyczkach gotówkowych na niższe sumy

Wobec tego wtedy, gdy chcemy wziąć pożyczkę gotówkową w banku albo pozabankowo, nasza zdolność kredytowa nie będzie badana tak dokładnie, ale nie oznacza to, że nie musimy jej posiadać. Są to jednak oferty niższego ryzyka, dlatego możemy otrzymać wtedy wypłatę pieniędzy bez dostarczania szeregu dokumentów do obliczenia zdolności kredytowej – to przekłada się również na szybkość uzyskania decyzji i wypłatę pieniędzy praktycznie od zaraz.

Co składa się na zdolność kredytową?

Na zdolność kredytową składa się bardzo wiele elementów, które można podzielić na dwie kategorie: jakościowe oraz ilościowe. Analiza jakościowa zdolności kredytowej bazuje na cechach klienta, z kolei ilościowa na jego wysokości i stabilności dochodów.

Najważniejsze czynniki kreujące zdolność kredytową to:

- wysokość osiąganych dochodów

- źródła i systematyczność tych dochodów

- aktualne obciążenia klienta

- rodzaj i wysokość kredytu lub pożyczki oraz okres spłaty

- dotychczasowa historia kredytowa

- wiek klienta

- wykształcenie i zajmowane stanowisko przez klienta

- sytuacja rodzinna i mieszkaniowa klienta

- wkład własny i dodatkowe zabezpieczenia

Poniżej dokładnie prezentujemy, czym dokładnie są te czynniki wpływające na zdolność kredytową i w jaki sposób są w stanie ją obniżyć lub podwyższyć.

Wysokość osiąganych dochodów

Pierwszym i głównym czynnikiem kreującym zdolność kredytową jest wysokość osiąganych dochodów. Tutaj zależność jest bardzo prosta, ponieważ im więcej zarabiamy, tym większą mamy zdolność kredytową.

Oczywiście, nie oznacza to, że osoby, które osiągają pensję minimalną, nie mają żadnej zdolności kredytowej, ale jest ona niższa niż u osób, które posiadają pensję na poziomie aktualnej średniej.

Źródła i systematyczność tych dochodów

Drugim bardzo ważnym czynnikiem są źródła osiągania dochodów oraz ich systematyczność. Nie będziemy uznawani za dobrego pożyczkobiorcę czy kredytobiorcę wtedy, gdy osiągamy nawet dość wysokie dochody, ale bardzo nieregularnie albo nie jesteśmy w stanie ich w pełni udokumentować.

Banki i pozabankowe firmy pożyczkowe kładą nacisk na to, aby dochody pochodziły z pewnego źródła oraz były systematyczne. Najwyżej „punktowana” jest umowa o pracę na czas nieokreślony. W przypadku umów na czas określony, zawłaszcza tych kończących się przed okresem spłaty kredytu, można nawet spotkać się z odmową.

Nieco niższą zdolność będziemy mieli także wtedy, gdy osiągamy dochody za pośrednictwem umów cywilnoprawnych takich jak umowa o dzieło czy umowa zlecenia. W tym przypadku dochody niekiedy liczone są niżej niż w przypadku umów o pracę.

Warto także zaznaczyć, że pożyczkę czy kredyt możemy otrzymać również jako emeryt czy rencista. Emerytura jest traktowana praktycznie na równi umową o pracę, ponieważ jest świadczeniem stałym. W przypadku renty dużo zależy od tego, na jaki czas została orzeczona.

Aby bank czy firma pożyczkowa mogły określić wysokość, źródła i systematyczność dochodów, najczęściej konieczne jest przedstawienie odpowiedniego zaświadczenia od pracodawcy lub z innych instytucji (ZUS). Jednak przy niższych sumach pożyczek gotówkowych najczęściej wystarczy tylko oświadczenie o dochodach.

Przedsiębiorcy także muszą wykazać, że posiadaną systematyczne dochody – w tym celu najczęściej konieczne jest przekazanie dokumentów księgowych albo bankowych, chociaż przy niższych pożyczkach rzędu 10 000 złotych nie jest to na ogół wymagane.

Aktualne obciążenia klienta

Nawet wysokie dochody nie będą pomocne wtedy, gdy mamy spore obciążenia, na przykład wynikające z innych pożyczek i kredytów, z konieczności płatności alimentów, a także związane z codziennym życiem – czynsz, rachunki, koszty utrzymania siebie i rodziny.

Właśnie dlatego we wniosku o pożyczkę czy kredyt określamy również, jakie są nasze aktualne obciążenia – nie możemy pozostawić tej rubryki bez żadnej kwoty, ponieważ wniosek może być wtedy odrzucony.

Rodzaj i wysokość kredytu lub pożyczki oraz okres spłaty

Przy wyznaczaniu zdolności kredytowej klienta duże znaczenie ma również rodzaj i wysokość kredytu czy pożyczki oraz okres spłaty zobowiązania.

Zasadniczo, im więcej będziemy chcieli pożyczyć, tym nasza zdolność kredytowa będzie musiała być wyższa. Ma to także znaczenie przy krótszych okresach spłaty, ponieważ wtedy wysokość raty będzie wyższa niż przy wydłużonym czasie spłaty.

Zatem jeśli chcemy pożyczyć pieniądze, ale mamy niższą zdolność, często bezpiecznie jest wydłużyć okres spłaty, ponieważ wtedy szansa na pozytywne rozpatrzenie wniosku jest wyższa. Z drugiej strony musimy także pamiętać o tym, że dłuższy okres spłaty będzie oznaczał wyższe koszty pożyczkowe wynikające z oprocentowania.

Przy rozpatrywaniu zdolności kredytowej bierze się też pod uwagę rodzaj pożyczki. Jak wskazaliśmy już wcześniej, najprościej będzie nam uzyskać pożyczki gotówkowe, w tym chwilówki na mniejsze sumy. Gdy chodzi o wysokie kwoty, na przykład w ramach kredytu na mieszkanie czy dom, wtedy zdolność kredytowa musi być odpowiednio większa.

Dotychczasowa historia kredytowa

Kluczowym czynnikiem przy wydawaniu decyzji o pożyczce albo kredycie jest również historia kredytowa potencjalnego klienta.

Historią kredytową określa się dane na temat pożyczek i kredytów zaciąganych przez klienta – tych obecnie spłacanych oraz tych, które zostały już spłacone czy też niespłacone. Informacje na ten temat przechowywane są obecnie w BIK, czyli w Biurze Informacji Kredytowej, a także w bazach własnych banków i firm pożyczkowych.

Jeśli spłacaliśmy zobowiązania terminowo, wtedy nasza historia kredytowa jest pozytywna i działa na naszą korzyść – jesteśmy wtedy postrzegani jako klienci bardziej godni zaufania. Gdy jednak jest ona negatywna, wtedy możemy spotkać się z odmową.

Historię kredytową w BIK na 5 lat obniża:

- opóźnienie w spłacie kredytu lub pożyczki większe niż 60 dni oraz

- co najmniej 30 dni od czasu, w którym wierzyciel (bank, SKOK, firma pożyczkowa) poinformowały o zamiarze przekazania danych o kredycie czy pożyczce do BIK

Niestety, historii w BIK nie da się usunąć, chyba że niekorzystne zapisy o kliencie są wynikiem błędu. Wtedy należy zwrócić się bezpośrednio do instytucji finansowej, która wprowadziła dane do BIK, ponieważ Biuro Informacji Kredytowej może wymazać je tylko na życzenie tej instytucji.

Uwaga! Wiarygodność klienta sprawdzana jest także w innych bazach Biur Informacji Gospodarczej jak:

- ERIF Biuro Informacji Gospodarczej

- BIG InfoMonitor

- Krajowy Rejestr Długów BIG

Dane w tych bazach dotyczą innego typu zadłużeń, na przykład wynikających z niespłaconych abonamentów, rachunków, mandatów, alimentów, faktur. Gdy w bazach BIG znajdują się negatywne informacje o kliencie, bank lub firma pożyczkowa mogą także odmówić udzielenia pożyczki lub kredytu.

Wiek klienta

Kolejny czynnik kształtujący zdolność kredytową to wiek klienta. Generalnie, im klient jest młodszy, tym jego zdolność kredytowa jest niższa. Także spada ona w wieku podeszłym.

Wykształcenie i zajmowane stanowisko przez klienta

We wnioskach znajdziemy także rubryki do wpisania w nich swojego wykształcenia oraz zajmowanego stanowiska. To także ważne czynniki kształtujące zdolność kredytową.

Wyższa zdolność dotyczy osób z wyższym wykształceniem i zajmujących wysokie stanowiska. Oczywiście, na pożyczkę i kredyt mogą liczyć także osoby z wykształceniem podstawowym czy średnim i zajmujące niższe stanowiska.

Sytuacja rodzinna i mieszkaniowa klienta

Duże znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku ma też sytuacja rodzinna oraz mieszkaniowa klienta.

Generalnie, im większa rodzina, tym niższa zdolność kredytowa, co wynika z faktu konieczności utrzymania większej liczby osób. Lepszą zdolność kredytową posiadają zatem osoby, które są singlami lub nie mają potomstwa, a także nie mieszkają w domu z wieloma innymi osobami.

Wkład własny i dodatkowe zabezpieczenia

Niektóre pożyczki i kredyty mogą wymagać od klienta dodatkowych zabezpieczeń, a także wkładu własnego, co także kształtuje decyzję banku czy firmy pozabankowej.

Im więcej zabezpieczeń i im są one wyższe, tym zdolność kredytowa będzie wyższa. Także łatwiej będzie nam o pożyczkę lub kredyt, gdy przedstawimy wkład własny, czyli własne oszczędności.

Najczęściej stosowane zabezpieczenia to:

- poręczenie

- hipoteka na nieruchomości

- zastaw ruchomości

- podpisanie weksla in blanco

Gdzie dokładnie przechowuje się informacje na temat zdolności kredytowej?

Generalnie, zdolność kredytowa każdego klienta badana jest na nowo przed przyznaniem mu pożyczki czy kredytu. Wynika to z prostego faktu – zdolność ta cały czas się zmienia, wobec tego jednego roku klient może mieć zdolność na wysokim poziomie, ale następnego już może mieć ją znacznie niższą ze względu na utratę pracy czy zaciągnięcie innych zobowiązań.

Oprócz tego pod uwagę bierze się historię kredytową, czyli informacje o przeszłej zdolności kredytowej klienta – na tej podstawie można także z dużym prawdopodobieństwem określić, czy jest on godny zaufania.

Dane o takiej zdolności kredytowej przede wszystkim przechowywane są przez instytucje, które udzielają klientom pożyczek i kredytów, czyli przez banki i pozabankowe firmy pożyczkowe, ale również, aby usprawnić proces rozpatrywania wniosków, informacje umieszczane są w bazie BIK – Biurze Informacji Kredytowej.

Z bazy BIK mogą korzystać nie tylko banki, ale również SKOK-i oraz pozabankowe firmy pożyczkowe. Baza ta obejmuje informacje zarówno negatywne, jak i pozytywne, czyli związane z nieterminowymi i terminowymi spłatami zobowiązań. Dane wyrażane są wtedy w formie oceny punktowej, czyli tak zwanego scoringu. Im więcej punktów, tym klient jest bardziej godny zaufania.

Wobec tego posiadanie pozytywnej historii kredytowej w BIK jest bardzo ważne z punktu widzenia każdej osoby, która chce bez problemu zaciągać pożyczki i kredyty na różne cele.

Uwaga! Informacje o swojej historii kredytowej w BIK możemy sprawdzić także samodzielnie. W tym celu należy pobrać raport BIK ze strony tej instytucji – możemy wtedy zobaczyć, jakie dane na nasz temat widzą instytucje finansowe.

Czy zdolność kredytową można obliczyć samodzielnie?

Wiele osób chcących uzyskać pożyczkę albo kredyt pyta, czy istnieje możliwość samodzielnego obliczenia zdolności kredytowej.

Zasadniczo jest to możliwe, ale warto pamiętać o tym, że banki i pozabankowe firmy pożyczkowe mają różne kryteria oceny zdolności kredytowej klientów, więc nasze samodzielne obliczenia mogą wtedy znacząco różnić się od ich obliczeń – najczęściej na naszą niekorzyść.

We własnoręcznym obliczeniu zdolności kredytowej mogą pomóc nam dostępne w internecie kalkulatory, które w przybliżeniu pozwalają na określenie, na jaką wysokość kredytu czy pożyczki można sobie pozwolić.

W kalkulatorze wpisuje się informacje takie jak:

- miesięczny dochód klienta netto

- stałe wydatki ponoszone co miesiąc

- okres kredytowania

- oprocentowanie nominalne kredytu albo pożyczki

- typ rat – równe lub malejące

Czy można uzyskać kredyt lub pożyczkę bez zdolności kredytowej?

Wiele osób pyta także, czy istnieje możliwość uzyskania kredytu albo pożyczki bez posiadania zdolności kredytowej. Jak wspomnieliśmy wcześnie, zdecydowana większość banków, a także pozabankowych firm pożyczkowych sprawdza zdolność kredytową klientów. Są jednak i takie instytucje, które tego nie robią.

Zdolności kredytowej często nie sprawdza się w przypadku pozabankowych pożyczek hipotecznych, których zabezpieczeniem jest nieruchomość, a także pożyczek lombardowych, które wymagają dokonania zastawu mienia.

Również niektóre firmy pozabankowe kuszą ofertami pożyczek tylko na dowód czy bez BIK, ale pamiętajmy o tym, że jeśli zdolność kredytowa nie będzie zbadana, wtedy odbije się to na bardzo wysokich kosztach pożyczki. Będzie ona zatem bardziej ryzykowna.

Jak podnieść zdolność kredytową?

Jeśli nie posiadamy jeszcze zdolności kredytowej albo nie jest ona wysoka, wówczas możemy zdecydować się na jej podniesienie.

Osoby, które nie posiadają w ogóle zdolności kredytowej, powinny rozpocząć od zaciągnięcia niewielkiej pożyczki gotówkowej, na przykład na kwotę kilku tysięcy złotych, a potem terminowo ją spłacić. Następne pożyczki i kredyty będzie można uzyskać już łatwiej.

Gdy zdolność kredytowa jest niewystarczająca, w takim przypadku można zdecydować się na kilka czynności:

- poszukanie dodatkowego źródła zarobków albo zmiana pracy na lepiej płatną

- zmniejszenie obecnych kosztów, na przykład zrezygnowanie z drogiego abonamentu

- spłacenie posiadanych pożyczek i kredytów, a także kart kredytowych i zlikwidowanie debetu na koncie

- zaciągnięcie pożyczki albo kredytu z inną osobą – wtedy obliczana jest jednocześnie zdolność kredytowa dwóch osób

- wybranie pożyczki lub kredytu z zabezpieczeniem

Można także udać się do profesjonalnego doradcy finansowego, który będzie mógł pomóc w poprawie zdolności kredytowej, a także będzie mógł dobrać najlepszą ofertę pożyczek czy kredytów z tych obecnie dostępnych na rynku.

Podsumowanie

Zdolność kredytowa ma obecnie bardzo duże znaczenie i bez niej najczęściej nie jesteśmy w stanie uzyskać finansowania – pożyczki gotówkowej czy kredytu na różne cele. O swoją pozytywną zdolność kredytową warto zadbać, ponieważ w przeciwnym przypadku będziemy przeważnie spotykali się z odmową zarówno w bankach, jak i w pozabankowych firmach pożyczkowych.

Swoją zdolność kredytową jesteśmy w stanie kształtować samodzielnie, zatem warto pamiętać o powyższych poradach. Wysokie dochody, brak znacznych wydatków, pozytywna historia kredytowa – to wszystko sprawi, że z pożyczaniem pieniędzy zarówno w placówkach, jak i przez internet nie będziemy mieli żadnych problemów.