Odpowiedzialność za szkodę małoletniego, który nie ukończył 13 lat

Odpowiedzialność za szkodę małoletniego, który nie ukończył 13 lat
Odpowiedzialność za szkodę małoletniego, który nie ukończył 13 lat

Szkody wykonane przez dzieci i młodzież są częstym tematem sporów. Czy osoby poniżej 18. roku życia powinny odpowiadać za wywołane przez siebie szkody? W przypadku tych starszych panuje zgoda, że tak. Problemem jest jednak sytuacja małoletnich, czyli osób, które nie ukończył 13. roku życia. Jaką ponoszą one odpowiedzialność zgodnie z prawem?

Dziecko rozbiło szybę podczas zabawy lub zniszczyło okulary starszej osobie – takie, a także wiele innych sytuacji zdarza się często. Wówczas pojawia się problem, kto ma ponieść odpowiedzialność za wyrządzone przez dziecko szkody.

Za co odpowiada 13-latek?

Zgodnie z przepisami zawartymi w Kodeksie cywilnym, osoby przed ukończeniem 13. roku życia nie ponoszą odpowiedzialność za wyrządzone szkody. Warto jednak wskazać, że wyłączenie odpowiedzialności odnosi się tylko do odpowiedzialności na zasadzie winy.

Art. 426 Kodeksu cywilnego: „Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.”

Przepisy odnoszą się tutaj do odpowiedzialności za własne czyny małoletniego, ponieważ małoletni poniżej 13. roku życia może odpowiadać za szkodę na zasadzie ryzyka i słuszności.

Warto też wskazać, że brzmienie powyżej cytowanego artykułu nie oznacza, że osoby w wieku od lat 13 do 18 mają odpowiedzialność jak osoby pełnoletnie. Wówczas poszkodowany musi udowodnić, że osoba niepełnoletnia po ukończeniu 13. roku życia działała z rozeznaniem, na co pozwalała jej dojrzałość.

Kogo obarcza się odpowiedzialnością za szkody wywołane przez małoletniego?

To, że małoletni do 13. roku życia nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzone przez siebie szkody, nie oznacza, że osoba poszkodowana nie ma się do kogo zwrócić.

Najczęściej jest tak, że w przypadku szkody wyrządzonej przez małoletniego odpowiedzialnością obciąża się rodziców bądź opiekunów. Zastosowanie ma tutaj kolejny artykuł Kodeksu cywilnego.

Art. 427 Kodeksu cywilnego: „Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.”

Warto też wskazać na wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 6 lutego 2014 roku (sygn. akt I ACa 1006/13). Wówczas orzeczono, że „ O ile bowiem w odniesieniu do małoletniego, który nie ukończył 13. roku życia nie można mówić o winie, a tym samym i o szkodzie powstałej wyłącznie z winy poszkodowanego, a więc o przesłance, która co do zasady zwalnia z odpowiedzialności, o tyle można mówić o jego ewentualnym przyczynieniu się do szkody, co oznacza, że zachowanie się małoletniego poszkodowanego uwzględniające jego wiek, stopień świadomości i rozeznania może uzasadniać pomniejszenie należnych mu świadczeń”.