Czym jest dyskryminacja cenowa?
Termin dyskryminacji cenowej jest dość często poruszany w kontekście ustalania konkretnych cen. Na czym dokładnie polega dyskryminacja cenowa? Jakie korzyści można dzięki niej osiągnąć?
Różne produkty mogą mieć różne ceny. Mogą one różnić się również w zależności od tego, przez kogo i gdzie są sprzedawane. Właśnie wtedy mamy do czynienia z tak zwanym różnicowaniem cen, czyli inaczej z dyskryminacją cenową.
Termin dyskryminacji cenowej oznacza praktykę, która polega na różnicowaniu ceny za jednostkę generalnie tego samego dobra. Technika ta używana jest przede wszystkim w celu uzyskania większych zysków przez dopasowanie cennika do krzywych popytu nabywców. Krzywe popytu oznaczają w tym kontekście ilość dobra, które konsumenci mogą i chcą nabyć przy różnych cenach rynkowych.
Dyskryminacja cenowa jest klasyfikowana na dwa sposoby:
- jako klasyczna klasyfikacja – wywodzi się ona z publikacji The Economics of the Welfare (Ekonomika dobrobytu), którą na początku XX wieku napisał Arthur Pigou
- jako współczesna klasyfikacja – bazuje na regułach współczesnej teorii ekonomii
Poniżej prezentujemy dokładne informacje dotyczące różnych typów dyskryminacji cenowej w ujęciu klasycznym oraz współczesnym.
Klasyczna klasyfikacja rodzajów dyskryminacji cenowej
Arthur Pigou wyróżnił zasadniczo trzy główne rodzaje dyskryminacji cenowej, a mianowicie dyskryminację pierwszego, drugiego oraz trzeciego stopnia.
Dyskryminacja cenowa pierwszego stopnia ma miejsce wtedy, gdy cena dobra jest różna i wynika to z faktu, że konsumenci mogą różnić się wyceną konkretnego dobra. Drugi stopień, inaczej dyskryminacja ilościowa, oznacza, że cena jest zależna od ilości nabywanego dobra. Zatem w praktyce oznacza to, że przy większej ilości dobra można uzyskać niższą cenę jednostkową. Z kolei dyskryminacja cenowa trzeciego stopnia polega na tym, że różnym grupom oferuje się ten sam produkt po różnej cenie, na przykład ma to miejsce w przypadku przyznawania różnych ulg i promocji.
Współczesna klasyfikacja rodzajów dyskryminacji cenowej
W przypadku współczesnej teorii ekonomii mamy do czynienia z innym podejściem do dyskryminacji cenowej.
Na szczycie znajduje się tak zwana dyskryminacja doskonała, która ma miejsce wtedy, gdy sprzedający chce przejąć całą nadwyżkę konsumenta, oferując produkty czy usługi po maksymalnej cenie, którą kupujący może zaakceptować. Warto jednak wskazać, że taka dyskryminacja cenowa jest często trudna w realizacji.
Następnie mówimy o segmentacji bezpośredniej, gdy cena zależna jest bezpośrednio od jakiejś ceny konsumenta – wówczas mowa o podziale rynku na segmenty. Przykładowo, ten sam produkt oferowany jest w innej cenie dla odbiorców o różnym wieku, płci.
Trzeci typ dyskryminacji to segmentacja pośrednia, która polega na tym, że cena zależna jest od cechy, która pośrednio dzieli rynek na segmenty kupujących. Przykładowo dotyczy to rozmiaru produktu.
Zatem dzięki odpowiedniemu różnicowaniu cenowemu sprzedający jest w stanie osiągnąć jeszcze większe zyski – z drugiej jednak strony duża dyskryminacja cenowa może przełożyć się na mniejsze zarobki, jeśli klienci nie będą z niej zadowoleni.